اسد الله معطوفى

932

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان تاريخى سيامرگو در 20 كيلومترى شرق شهر گرگان و 10 كيلومترى غرب شهر علىآباد ، فاضل‌آباد واقع شده كه از وسط سه‌راهى آن جاده‌اى آسفالته به سوى جنوب و ارتفاعات بلند سلسله‌جبال البرز كشيده مىشود . از فاضل‌آباد به سوى اين ارتفاعات كه همان « دهنه محمدآباد كتول » است ، با طى مسافتى حدود 40 دقيقه به وسيله ماشين ، ( 5 / 4 ساعت پياده‌روى ) ، مىتوان به سيامرگو رسيد كه آخرين روستاى مسكونى دهنه محمدآباد كتول محسوب مىشود . از سه راهى فاضل‌آباد نخست به فاصله حدود 2 كيلومترى به روستاى محمدآباد ( وليك تنگه كتول سابق ) مىرسيم كه هنوز آخرين آبدنگ ( آسياب آبى ) استان گلستان كنونى با سرافرازى سخت به فعاليت مشغول است . حدود 10 كيلومتر جلوتر در حاشيه جاده ، تپه بسيار بلند و كوه‌مانندى به چشم مىخورد كه در دامنه شمالى آن به ارتفاع حدود 30 متر غار باستانى خودنمائى مىكند كه در صفحات اولين همين كتاب تصوير و توضيحات مربوط به آن‌را از نظر گذرانديم . پس از اين مكان حدود 2 كيلومتر جلوتر ، در سمت چپ جاده و بر نوك يك تپه كوه‌مانند « قيزقلعه » معروف را مىتوان ديد كه در محوطه آن آثار ديوارهاى سنگ‌لاشه‌اى و بقاياى چند اطاق ويران‌شده كاملا مشهود هستند . پس از اينجا به ترتيب روستاهاى كوهستانى بالاچلى ، نرسو ، خولين‌دره ( خالىدره - خولين‌در ) ، مايان ، الستان و سرانجام سياه‌مرگو واقع شده‌اند . در اين مسير يادشده دو مورد شاخص و درخور توجه ديگر هم به چشم مىخورند . نخست اسامى تركى نقاط مختلف مثل : قيزقلعه ، يوزباشى ، بولاغ‌باشى ، هوجى ( حاجى ) اولنگ ( به معنى مرتع حاجى ) و آلتى قبر . مورد دوم اسامى بكر و اصيل فارسى است كه بر روى سنگ مزارها و چند مكان ديگر مىتوان ديد . اين نام‌ها عبارتند از : گستهم ( و يا ويستهم سردار شورشى در شمال ايران به سال 586 م در عصر هرمز چهارم ساسانى كه قيامش توسط سمبات بگرتونى مرزبان گرگان به خون نشست ) 44 ، سام ، نريمان ، فريدون ، فرخان ، افلاطون و . . . اما با ورود به روستاى سيامرگو ( سياه‌مرگو - سياه مرزكوه - سيامك‌كوه ) ، در همان وروديه ده ( سمت شمال ) يك گورستان قديمى واقع شده كه سنگ‌هاى آن اكثرا متلاشى شده‌اند . اما چند سنگ پراكنده را نگارنده در اطراف آن يافت و از آن‌ها تصويربردارى